مستیا؛ دهکده افسانه‌ای قفقاز با برج های معروف

تصور کنید جایی در میان کوهستان‌های مرتفع گرجستان، دور از هیاهوی شهرها، روستایی پنهان شده که هنوز نفس‌های فرهنگی هزارساله‌اش را می‌کشد. مستیا دقیقاً همان جایی است که سفرنامه‌ها درباره‌اش می‌نویسند و عکس‌هایش دل هر مسافری را می‌برد. این شهرک کوچک در دل منطقه‌ی سوانتی، با برج‌های سنگی استوار، کوچه‌های خاکی و مردمانی که هنوز به آداب اجدادی‌شان وفادار مانده‌اند، یکی از اصیل‌ترین مقاصد گردشگری قفقاز به شمار می‌رود.

کسانی که به دنبال تجربه‌ای فراتر از یک سفر معمولی هستند، در مستیا چیزی پیدا می‌کنند که در کمتر جایی می‌توان یافت؛ ترکیبی از طبیعت وحشی، تاریخ زنده و مهمان‌نوازی گرم مردم محلی. در این مطلب قرار است نگاهی دقیق به جاهای دیدنی مستیا و جاذبه های مستیا بیندازیم، از مسیرهای رسیدن به آن بگوییم و سری هم به سفره‌ی رنگین غذاهای محلی این منطقه بزنیم. اگر دل‌تان هوای ماجراجویی کرده، تا انتهای این سفر همراه‌مان باشید.

مستیا کجاست؟

جایی در شمال غربی گرجستان، میان رشته‌کوه‌های برف‌گرفته‌ی قفقاز، شهرکی کوچک و افسانه‌ای به نام مستیا خودنمایی می‌کند. این شهر در ارتفاع ۱۵۰۰ متری از سطح دریا و در دل منطقه‌ی کوهستانی سوانتی جا خوش کرده و سال‌هاست که قلب فرهنگی و تاریخی این خطه به شمار می‌رود. مستیا را که می‌بینی، انگار یک افسانه‌ی قدیمی جلوی چشمت زنده می‌شود؛ برج‌های سنگی استوار، کوچه‌های باریک و مردمانی که هنوز پای‌بند آداب و رسوم اجدادی‌شان هستند.

مردم سوانتی، بومیان مستیا

مردم سوان، ساکنان بومی این سرزمین، قرن‌هاست که در همین کوهستان زندگی کرده‌اند و در طول این سال‌ها زبان، فرهنگ و معماری منحصربه‌فرد خودشان را شکل داده‌اند. تاریخ این منطقه پر از فراز و نشیب است؛ جنگ‌ها و هجوم‌های پی‌درپی نتوانستند روح این مردم را بشکنند و آن‌ها همچنان میراث فرهنگی و استقلال خودشان را حفظ کردند. همین پایداری باعث شده مستیا امروز میزبان دو اثر ثبت‌شده در فهرست میراث جهانی یونسکو باشد: برج‌های قرون‌وسطایی و چشم‌انداز سوانتی علیا.

مسیر پیمایش مستیا به اوشگولی

پیش از آنکه سراغ تک‌تک دیدنی‌ها برویم، باید از مشهورترین تجربه‌ی این منطقه حرف بزنیم؛ مسیر پیمایش چهارروزه‌ی مستیا به اوشگولی. این ترکینگ افسانه‌ای یکی از زیباترین مسیرهای کوهپیمایی کل قفقاز محسوب می‌شود و هر سال هزاران طبیعت‌گرد را از گوشه‌گوشه‌ی دنیا به سمت خودش می‌کشاند.

مسیر از مستیا شروع می‌شود و طی چند روز پیاده‌روی، پیمایشگر را از میان روستاهای کوچک سوان، چمنزارهای آلپی، رودخانه‌های خروشان و دامنه‌های پوشیده از گل‌های وحشی عبور می‌دهد. در طول راه، چشم‌اندازهایی از قله‌های یخ‌زده، برج‌های سنگی قدیمی و خانه‌های روستایی پیش روی مسافر باز می‌شود که هر کدامشان مثل یک کارت‌پستال زنده‌اند. شب‌ها هم مسافران در خانه‌های محلی روستاییان اقامت می‌کنند و طعم واقعی مهمان‌نوازی سوان را می‌چشند.

این مسیر برای کسانی که اهل ماجراجویی‌اند و دل‌شان می‌خواهد طبیعت بکر گرجستان را از نزدیک لمس کنند، یک تجربه‌ی بی‌بدیل است. اگر به فکر تجربه‌ی این مسیر هستید، می‌توانید سری به برنامه‌ ترکینگ مستیا به اوشگولی نارون بزنید.

جاذبه های مستیا و دیدنی‌های اطراف آن

روستای مستیا و حومه‌اش پر است از نقاط دیدنی که هنگام سفر به سوانتی به‌هیچ‌وجه نباید از دست داد. در ادامه به مهم‌ترین جاهای دیدنی مستیا می‌پردازیم.

برج‌های سوان

برج‌های سنگی و باشکوه سوان، که در واقع خانه-قلعه‌هایی بودند که ساکنان هنگام هجوم دشمنان به آن‌ها پناه می‌بردند، به‌حق نماد این سکونتگاه کوهستانی به شمار می‌روند. این بناها طوری طراحی شده بودند که بتوان آذوقه‌ی محاصره‌های طولانی را در آن‌ها انبار کرد. علاوه بر این، برج‌ها نقش چراغ هشدار را هم بازی می‌کردند؛ روی بام‌هایشان آتش روشن می‌کردند تا روستاهای همسایه را از نزدیک‌شدن خطر باخبر کنند. این برج‌ها که کنار خانه‌ها ساخته می‌شدند، نشانه‌ی ثروت و جایگاه اجتماعی هر خانواده هم بودند.

موزه‌ی تاریخ و مردم‌شناسی مستیا

مستیا مرکز فرهنگی سوانتی است؛ سرزمینی که مردمش قرن‌ها در انزوای کوهستان زندگی کردند و آداب، رسوم و زبان منحصربه‌فرد خودشان را شکل دادند. بازدید از موزه‌ی تاریخ و مردم‌شناسی فرصتی است برای غرق‌شدن عمیق در فرهنگ سوان، چون این موزه مجموعه‌ای فوق‌العاده از آثار باستانی را در خود جای داده است. بیش از چهار هزار اثر منحصربه‌فرد در این موزه نگهداری می‌شود؛ از یادگارهای برنزی گرفته تا دست‌نوشته‌های کهن.

بازدیدکنندگان می‌توانند صندوقچه‌های چوبی منبت‌کاری‌شده، میزهای بزرگ قرن نوزدهمی، شمایل‌های مقدس سوان، تاج‌های تزئینی، سکه‌های باستانی، سلاح‌های نظامی و حتی تبرهای منقوش کولخی را تماشا کنند. دورافتادگی منطقه کمک کرده این گنجینه‌های تاریخی ارزشمند سالم بمانند. بهترین راه برای کشف این مجموعه، رزرو یک تور با راهنماست تا داستان پشت هر اثر برایتان زنده شود.

نشانی: خیابان ایوسلیانی، پلاک ۷، مستیا.

خانه-موزه‌ی میخائیل خرگیانی

یکی دیگر از نقاط جذاب، خانه-موزه‌ی میخائیل خرگیانی است؛ کوهنورد افسانه‌ای دوران شوروی که تمام زندگی‌اش با فتح قله‌ها گره خورده بود. در این موزه مبلمان اصیل، وسایل شخصی و یادگارهای خانوادگی‌ای که در طول زندگی همراه خرگیانی بودند به نمایش گذاشته شده است. یکی از تأثیرگذارترین اشیای موزه، گهواره‌ی معلق قدیمی‌ای است که زمانی این کوهنورد آینده در آن تکان می‌خورد. بخش ویژه‌ای از موزه هم به تاریخ کوهنوردی شوروی اختصاص دارد و آثار کم‌نظیری از سیر تحول این ورزش پرهیجان را به نمایش می‌گذارد. برج باشکوه سوان که کنار خانه‌ی خرگیانی قد علم کرده، حال‌وهوای تاریخی این تجربه را کامل می‌کند.

نشانی: خیابان میخائیل خرگیانی، پلاک ۳۴، مستیا.

جاذبه‌های طبیعی اطراف مستیا

برای آن‌ها که دنبال ماجراجویی‌اند، مستیا مسیرهایی دارد که مسافر را تا قلب طبیعت وحشی پیش می‌برد.

کوه اوشبا

اوشبا یک قله‌ی دوقلوی افسانه‌ای است که با زیبایی دست‌نیافتنی و سرشت سرکشش هر بیننده‌ای را مسحور می‌کند. ستیغ‌های تیزش که تا ارتفاع ۴۷۱۰ متری بالا می‌روند، کوهنوردان سراسر دنیا را به خودش جذب می‌کنند، اما تنها عده‌ی معدودی جرئت رویارویی با دامنه‌های پرشیب و میدان‌های یخی خطرناکش را دارند. سفر به سمت این دژ کوهستانی از روستای مازری در بخش بچو آغاز می‌شود. از اینجا مسیرها هم به سمت خود قله و هم به طرف یخچال اوشبا پیش می‌روند. صعود به اوشبا یک آزمون واقعی است که فقط برای ماهرترین کوهنوردان توصیه می‌شود.

یخچال چالادی

یخچال چالادی که در ۱۰ کیلومتری مستیا قرار دارد، یکی از مقاصد محبوب علاقه‌مندان به کوهپیمایی است. بخش اول مسیر را می‌توان با خودرو طی کرد، اما باقی راه را باید پیاده رفت. پلی معلق روی یک رودخانه‌ی خروشان کوهستانی، مسافر را به دل سایه‌ی خنک جنگل می‌برد و در ادامه چشم‌اندازهای نفس‌گیری از صخره‌های عمودی و جویبارهای وحشی پیش رویش باز می‌شود. در انتهای مسیر، منظره‌ای تماشایی در انتظار است؛ یخچالی عظیم که از ارتفاع هزاران متری سرازیر شده.

دریاچه‌های کورولدی

مقصد زیبای دیگر، دریاچه‌های کورولدی است. این دریاچه‌ها هرچند کوچک‌اند، اما چمنزارهای پهناور آلپی دورتادورشان را گرفته‌اند؛ جایی که گله‌های گاو در پس‌زمینه‌ی قله‌های پوشیده از برف می‌چرند. صعود به ارتفاع بیش از ۲۷۰۰ متری، مسافر را با یک منظره‌ی پانوراما پاداش می‌دهد که از کوه اوشبا تا قله‌های دوردست رشته‌کوه قفقاز بزرگ کشیده می‌شود.

روستای اشگولی

و سرانجام، کسانی که می‌خواهند حال‌وهوای بی‌نظیر سوانتی را تجربه کنند، باید سری به روستای باستانی اشگولی بزنند. این روستا که در ۴۶ کیلومتری مستیا قرار دارد، عنوان بلندترین روستای دائم‌مسکونی اروپا را یدک می‌کشد. میان ده‌ها برج کهن سوان که زمانی از خانواده‌های محلی محافظت می‌کردند، مسافر واقعاً می‌تواند گذر زمان و روح ماندگار این منطقه را حس کند.

غذاهای محلی مستیا؛ آشپزی اصیل سوان

در دل مستیا، مسافران می‌توانند در رستوران‌ها و کافه‌های دنج، طعم آشپزی سنتی سوان را بچشند.

کوبداری

افتخار آشپزی این منطقه، کوبداری است؛ نان تختی طلایی‌رنگ که با گوشت گاو ریزشده و آبدار، پیاز، سیر و سبزیجات خشک پر شده. ترکیب معطری از ادویه‌ها به کوبداری طعمی غنی و پرمایه می‌بخشد و کره‌ی آب‌شده‌ای که روی آن کشیده می‌شود، نان را با یک پوشش لطیف و کره‌ای کامل می‌کند.

چویشتاری

چویشتاری به همان اندازه کوبداری محبوب است؛ کوکوهای طلایی آرد ذرت با مغزی غلیظ و پنیری. این غذا را به‌طور سنتی با پنیر سولوگونی درست می‌کنند که زیر حرارت آب می‌شود و به هر لقمه طعمی لطیف و کره‌ای می‌دهد. این کوکوها از بیرون ترد و از داخل به‌طرز شگفت‌انگیزی نرم‌اند و آن‌قدر سیرکننده که چندتا از آن‌ها برای رفع گرسنگی کافی است.

تاشمیجابی

یکی دیگر از غذاهای اصلی آشپزی سوان، تاشمیجابی است؛ نوعی پوره‌ی سیب‌زمینی غلیظ با بافتی کشسان و بی‌همتا. این قوام از ترکیب دقیق شیر داغ، کره و پنیر سولوگونی آب‌شده با هم‌زدن مداوم به دست می‌آید. حاصل کار، غذایی کشدار است که عملاً با قاشق کش می‌آید. تاشمیجابی را بهتر است داغ‌داغ و همراه با نان تازه‌ی پوری خورد.

نمک سوان

یک نشانه‌ی واقعی این منطقه، نمک سوان است؛ ترکیبی معطر از سبزیجات و ادویه‌های خشک که به آن رنگ کهربایی خاص و عطری عمیق می‌بخشد. این چاشنی همه‌کاره، افزودنی بی‌نقصی برای غذاهای گوشتی، سبزیجات و نان‌های نمکی است. پیش از ترک مستیا، حتماً چند بسته از آن را با خودتان به خانه ببرید؛ این ترکیب بی‌نظیر کمک می‌کند هر کجا که باشید، طعم آشپزی سوان را دوباره زنده کنید.

چطور به مستیا برویم؟

برای رسیدن به مستیا چند راه پیش رو دارید: هواپیما، اتوبوس، مینی‌بوس (مارشروتکا) یا وسیله‌ی شخصی.

• با هواپیما: شرکت Vanilla Sky پروازهای منظمی با هواپیماهای کوچک از تفلیس به مستیا دارد که حدود یک ساعت طول می‌کشد. البته این پروازها به شرایط آب‌وهوایی وابسته‌اند و گاهی لغو می‌شوند. فرودگاه ملکه تامار تنها ۲ کیلومتر با مرکز شهر فاصله دارد و از آنجا می‌توانید با تاکسی یا پیاده خودتان را به شهر برسانید.
• با اتوبوس و مارشروتکا: از تفلیس، مینی‌بوس‌ها صبح زود از ترمینال دیدوبه حرکت می‌کنند و سفر حدود ۸ تا ۹ ساعت طول می‌کشد. از کوتایسی، مینی‌بوس‌ها از ترمینال اصلی و فرودگاه راه می‌افتند و مسیر حدود ۵ تا ۶ ساعت زمان می‌برد. راحت‌ترین و پرتکرارترین مسیر اما از زوگدیدی است؛ قطار تفلیس-زوگدیدی صبح به مقصد می‌رسد و مینی‌بوس‌های مستیا درست بیرون ایستگاه منتظرند. این مسیر حدود ۴ تا ۵ ساعت طول می‌کشد.
• با خودرو: جاده‌ی مستیا یک مسیر مارپیچی و زیبا از دل دره‌ها و گردنه‌های کوهستانی است. فاصله‌ها تقریباً به این شرح‌اند: از تفلیس ۴۶۰ کیلومتر، از کوتایسی ۲۳۰ کیلومتر و از زوگدیدی ۱۳۰ کیلومتر. استفاده از خودروی چهارچرخ‌محرک توصیه می‌شود، مخصوصاً در زمستان که احتمال بارش برف و یخ‌زدگی جاده زیاد است.
• با قطار: هر شب یک قطار از تفلیس به سمت زوگدیدی حرکت می‌کند و صبح زود به مقصد می‌رسد. از آنجا می‌توان با مینی‌بوس یا خودروی کرایه‌ای به مستیا رفت.

موقع برنامه‌ریزی سفر، حواستان به فصل، شرایط آب‌وهوا و زمان‌بندی وسایل نقلیه باشد، چون بعضی از این سرویس‌ها در زمستان لغو می‌شوند.

سخن پایانی

مستیا سرزمینی است که در آن سنت‌های دیرینه و زیبایی دست‌نخورده‌ی طبیعت در هم می‌آمیزند. هر مسافری که پا به این خطه می‌گذارد، فرصت می‌یابد در دل تاریخ ارتفاعات گرجستان غرق شود، چشم‌اندازهای مسحورکننده‌ی کوهستان را به تماشا بنشیند و طعم بی‌نظیر غذاهای محلی را بچشد. اگر دنبال مقصدی هستید که هم آرامش کوهستان را داشته باشد و هم هیجان ماجراجویی را، جاهای دیدنی مستیا و جاذبه های مستیا دقیقاً همان چیزی است که قلب‌تان می‌خواهد. کافی است چمدان‌تان را ببندید و خودتان را به این افسانه‌ی زنده‌ی قفقاز بسپارید.

منابع: Advantour.com

Georgia.to